Makine lostromosu, geminin makine sınıfı tayfaları içinde yağcı ve usta makine tayfasından sonra gelen yeterlik basamağıdır. Güncel Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliğinde makine sınıfı tayfalar yağcı, usta makine tayfası ve makine lostromosu olarak ayrı yeterlikler halinde düzenlenir.
Usta makine tayfası ile lostromo arasındaki temel fark, yeterliğe ulaşmak için gereken deniz hizmeti ve kariyer seviyesidir. Normal sivil yolda usta makine tayfası olabilmek için yağcı yeterliği üzerinden 12 ay deniz hizmeti veya A-III/5 eğitimiyle birlikte 6 ay makine sınıfı deniz hizmeti gerekir. Lostromo seviyesine çıkmak için ise usta makine tayfası yeterliğiyle en az 24 ay makine sınıfı deniz hizmeti aranır.
Bu nedenle iki unvan aynı görevi veya aynı yeterlik seviyesini ifade etmez. Usta makine tayfası STCW III/5 ile ilişkili deneyimli makine tayfası yeterliğiyken, lostromo yeterliği Türkiye’deki makine tayfası kariyer yapısında onun üzerindeki basamaktır.
Makine Lostromosu Nedir?
Makine lostromosu, güncel mevzuatta makine sınıfı tayfalar arasında yer alan resmî bir gemiadamı yeterliğidir. Zabit sınıfında değil, tayfa sınıfında bulunur.
Makine tayfasındaki temel kariyer sırası şöyledir:
Yağcı → Usta Makine Tayfası → Makine Lostromosu
Bu sıralama, lostromo yeterliğinin doğrudan başlangıç seviyesi olmadığını gösterir. Normal sivil kariyer yolunda önce yağcı yeterliği alınır, ardından usta makine tayfası şartları tamamlanır ve gerekli hizmet sonrasında lostromo seviyesine geçilir. EKOL Denizcilik’in güncel Yeterlilikler sayfasında da makine tayfası aynı sırayla listelenmektedir.
Lostromo, makine bölümündeki tayfa kariyerinin üst basamağıdır. Ancak başmühendis, başmakinist veya makine zabiti değildir. Bu görevler zabit/yönetim sınıfındaki ayrı yeterliklere bağlıdır.
Usta Makine Tayfası Nedir?
Usta makine tayfası, STCW III/5 Kuralı hükümlerine uygun niteliklere sahip makine sınıfı gemiadamıdır. Yağcı yeterliğinden sonraki tayfa basamağını oluşturur.
A-III/5 eğitim müfredatı; emniyetli makine vardiyasına katkı, makine dairesi vardiyasının izlenmesine destek, makine ve yardımcı sistemlerle ilgili işlemler, bakım-onarım ve emniyetli çalışma gibi alanları kapsar. Güncel Eğitim ve Sınav Yönergesindeki program bu yeterlik için ayrı asgari eğitim gerekleri belirlemektedir.
Bu nedenle usta makine tayfası yalnızca daha uzun süre çalışmış bir yağcı olarak düşünülmemelidir. Özellikle A-III/5 eğitim yolunda destek düzeyindeki daha ileri teknik ve operasyonel yeterlikler hedeflenir.
Usta Makine Tayfası ile Makine Lostromosu Arasındaki Fark Nedir?
İki yeterlik arasındaki temel fark, yeterlik sırası ve yükseltme için gereken deniz hizmetidir. Usta makine tayfası yağcıdan sonra, lostromo ise usta makine tayfasından sonra gelir.
| Konu | Usta Makine Tayfası | Lostromo |
|---|---|---|
| Yeterlik sınıfı | Makine tayfası | Makine tayfası |
| Kariyer sırası | Yağcıdan sonraki basamak | Usta makine tayfasından sonraki basamak |
| Normal sivil yol | 12 ay yağcı hizmeti veya 6 ay + A-III/5 eğitimi | Usta makine tayfasıyla 24 ay makine sınıfı deniz hizmeti |
| STCW bağlantısı | III/5 ve A-III/5 | Lostromo için ayrıca A-III/5 benzeri ayrı eğitim standardı tanımlanmıyor |
| Makine vardiyası tutma belgesi | Doğrudan verilir | Doğrudan verilir |
| Sonraki kariyer | Lostromo seviyesi | Şartları karşılanırsa sınırlı makine zabitliği yolu değerlendirilebilir |
Bu karşılaştırma, lostromo ile usta makine tayfasının yalnızca farklı iş adları olmadığını, mevzuatta iki ayrı yeterlik seviyesi olduğunu gösterir.
Makine Lostromosu Nasıl Olunur?
Makine lostromosu nasıl olunur sorusunun normal sivil kariyer yolundaki kısa cevabı, usta makine tayfası yeterliğiyle en az 24 ay makine sınıfı deniz hizmeti yapmaktır. Güncel Yönetmeliğin 16’ncı maddesi bu şartı açıkça düzenlemektedir.
Genel kariyer sırası şu şekilde ilerler:
- Yağcı yeterliğini almak.
- Usta makine tayfası şartlarından birini tamamlamak.
- Usta makine tayfası yeterliğini almak.
- Bu yeterlikle en az 24 ay makine sınıfı deniz hizmeti yapmak.
- Lostromo yeterliği için güncel resmî başvuru sürecini tamamlamak.
Yönetmelikte Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılan belirli personel için ayrıca özel başvuru yolları da bulunur. Buradaki açıklama, ticari denizcilikte yağcıdan başlayan normal sivil kariyer yoluna odaklanmaktadır.
Makine Lostromosu İçin 24 Ay Deniz Hizmeti Gerekir mi?
Evet. Normal sivil yükseltme yolunda makine lostromosu için usta makine tayfası yeterliğiyle en az 24 ay makine sınıfı deniz hizmeti gerekir.
Buradaki kritik nokta sadece toplam sürenin 24 aya ulaşması değildir. Deniz hizmetinin hangi yeterlikle yapıldığı da önemlidir. Yönetmelikte bu yol açıkça usta makine tayfası yeterliğiyle yapılan makine sınıfı hizmetine bağlanır.
Bu nedenle lostromo seviyesini hedefleyen bir gemiadamının hizmet kayıtlarını düzenli takip etmesi gerekir. Farklı yeterliklerle yapılan çalışmaların tamamı otomatik olarak usta makine tayfası hizmeti sayılmaz.
Usta Makine Tayfası Nasıl Olunur?
Usta makine tayfası olmak için 18 yaşını bitirmek ve yağcı yeterliğine sahip olmak gerekir. Bundan sonra iki temel sivil yol vardır.
Birinci yol: Yağcı yeterliğiyle en az 12 ay deniz hizmeti yapmak.
İkinci yol: Yetkilendirilmiş eğitim kurumunda STCW A-III/5 eğitimini tamamlamak ve yağcı yeterliğiyle en az 6 ay makine sınıfı deniz hizmeti yapmak.
Bu iki seçenek birbirine alternatif yollardır. Dolayısıyla “6 ay çalışmak usta makine tayfası olmak için yeterlidir” demek eksik olur; 6 aylık yol A-III/5 eğitimiyle birlikte geçerlidir.
Usta Makine Tayfası Eğitimi Kaç Saat?
Güncel Eğitim ve Sınav Yönergesine göre Usta Makine Tayfası Eğitimi 80 saatten az sürede verilemez. Eğitimler ayrıca günde 8 saatten fazla yapılamaz.
Programda emniyetli makine vardiyasına katkı, makine dairesi vardiyasının izlenmesi, makine ve yardımcı sistemler, ekipman kullanımı, bakım-onarım, malzeme güvenliği ve kişisel emniyet gibi konular yer alır.
Bu eğitim, özellikle yağcı yeterliğiyle 6 aylık makine sınıfı deniz hizmeti üzerinden usta makine tayfasına yükselmek isteyen kişiler için doğrudan önem taşır.
STCW A-III/5 Ne Anlama Gelir?
STCW Code A-III/5, makine bölümündeki able seafarer engine düzeyinin asgari yeterlik standardını düzenler. IMO’nun Model Course 7.16 içeriği A-III/5 tablosundaki zorunlu asgari bilgi, anlayış ve yeterlik standartlarını karşılamaya yöneliktir.
Türkiye’de usta makine tayfası yeterliği STCW III/5 ile ilişkilidir ve A-III/5 eğitimi, Yönetmelikteki 6 aylık hizmet yolunun parçasıdır.
Lostromo ise ulusal makine tayfası yapısındaki bir üst basamaktır. Güncel sivil lostromo yolunda ayrıca A-III/5 benzeri ayrı bir lostromo kursu şartı tanımlanmamıştır.
Makine Lostromosu Ne İş Yapar?
Makine lostromosu, geminin makine bölümünde görev yapan kıdemli tayfa yeterliklerinden biridir. Fiilî günlük iş dağılımı geminin tipi, teknik yapısı, personel sayısı ve başmühendislik organizasyonuna göre değişebilir.
Mevzuat lostromo için her gemide değişmeden uygulanacak ayrıntılı bir günlük görev listesi vermez. Uygulamada kıdemli makine tayfası; bakım-onarım çalışmalarına, makine ve yardımcı sistemlerle ilgili rutin işlere, yağlama ve temizlik faaliyetlerine, ekipman kullanımına, malzeme hazırlığına ve emniyetli çalışma uygulamalarına katkı sağlayabilir.
Bu görevler, lostromo yeterliğine sahip kişinin makine zabitinin veya başmühendisin yetkilerini devraldığı anlamına gelmez. Lostromo tayfa sınıfındadır; makine zabitleri ayrı bir yeterlik grubudur.
Makine Lostromosu Hangi Bölümde Görev Yapar?
Makine lostromosu geminin makine bölümünde görev yapar. Çalışma alanı geminin teknik yapısına göre makine dairesi ve bu bölümle bağlantılı teknik mahalleri kapsayabilir.
Makine dairesi ana makine, yardımcı makineler, pompalar, kompresörler, yakıt ve yağlama sistemleri, soğutma sistemleri ve diğer teknik ekipmanların bulunduğu temel çalışma alanıdır.
Lostromo seviyesindeki personelin fiilî görevi gemiden gemiye değişebilir. Bu nedenle görev tanımı yapılırken “her gemide aynı işi yapar” gibi kesin ifadeler kullanmak doğru değildir.
Usta Makine Tayfası ve Makine Lostromosu Vardiya Tutabilir mi?
Evet. Usta makine tayfası ve lostromo yeterliği bulunanlara İdare tarafından makine vardiyası tutma belgesi doğrudan verilir. Güncel Yönetmelik bu hükmü açıkça düzenlemektedir.
Yağcı yeterliğinde farklı bir uygulama vardır. Yağcıya bu belge, yağcı yeterliğiyle iki aydan az olmamak üzere deniz hizmetinin belgelenmesi halinde verilir.
Bu hüküm, iki yeterliğin vardiya belgesi açısından aynı konumda olduğunu; yağcı yeterliğinin ise farklı bir koşula tabi olduğunu gösterir.
Makine Lostromosu Kursu Zorunlu mu?
Güncel Yönetmelikte normal sivil lostromo yolu için ayrıca bir kurs şartı yer almamaktadır. Sivil başvuru yolu usta makine tayfası yeterliğiyle en az 24 ay makine sınıfı deniz hizmetine dayanır.
Bu durum usta makine tayfasından farklıdır. Usta makine tayfasında 6 aylık hizmet yolunu seçen aday için A-III/5 eğitimi açıkça şarttır.
Dolayısıyla eski içeriklerde veya farklı mevzuat dönemlerinden kalan kaynaklarda görülebilecek “lostromo kursu zorunludur” ifadeleri güncel Yönetmelik kontrol edilmeden kullanılmamalıdır.
Makine Lostromosu İçin Sınav Var mı?
Güncel Yönetmeliğin normal sivil lostromo yolunda ayrıca İdarenin öngördüğü bir yeterlik sınavında başarı şartı yazılı değildir. Yönetmelik sivil yolu usta makine tayfası yeterliği ve 24 aylık makine sınıfı deniz hizmeti üzerinden tanımlar.
Bu durum yağcı yeterliğinden farklıdır. Yağcı için Yönetmelik açıkça İdarenin öngördüğü sınavda başarı şartı getirir.
Başvuru sırasında yine güncel GİBS ekranları ve İdarenin yürürlükteki uygulamaları esas alınmalıdır.
Yağcıdan Sonra Hangi Kariyer Adımları Gelir?
Makine tayfasındaki temel kariyer sıralaması:
Yağcı → Usta Makine Tayfası → Lostromo
şeklindedir.
Yağcı başlangıç tayfa yeterliğidir. Deniz hizmeti ve eğitim şartları tamamlandığında usta makine tayfasına; ardından gerekli hizmet süresi tamamlanınca lostromo seviyesine ilerlenebilir.
Bu kariyer sırası tayfa sınıfındaki yükseltmeyi ifade eder. Zabitlik tarafına geçişte ise ayrı öğrenim, eğitim, İngilizce ve sınav şartları devreye girer.
Makine Lostromosundan Sonra Hangi Yeterlik Gelir?
Makine lostromosu, makine tayfası sınıfındaki üst yeterliktir; bundan sonra otomatik olarak başka bir tayfa yeterliği gelmez.
Zabitlik hedefleyenler için güncel Yönetmelikteki sınırlı makine zabiti yollarından biri lostromo yeterliğine sahip olmaktır. Bu yolda en az ortaöğretim mezuniyeti ve STCW A-III/1-10 Kısmı ile uyumlu eğitimin yetkilendirilmiş eğitim kurumunda tamamlanması gerekir.
Bunun ardından ilgili İngilizce ve sınav şartlarının da karşılanması gerekir. Dolayısıyla lostromo belgesi tek başına kişiyi sınırlı makine zabiti yapmaz.
Makine Lostromosu ile Makine Zabiti Aynı Şey mi?
Hayır. Lostromo tayfa sınıfında, makine zabiti ise zabit sınıfında bulunan iki farklı yeterliktir.
Lostromo; yağcı ve usta makine tayfasıyla aynı tayfa grubundadır. Makine zabiti ise makine dairesinde işletim düzeyindeki zabit sorumluluklarını üstlenen ayrı bir yeterliktir.
Bu nedenle geminin makine bölümünde uzun süre çalışmak veya kıdemli tayfa olmak, tek başına makine zabiti yetkisi sağlamaz.
Deniz Hizmeti GİBS’te Nasıl Kaydedilir?
Yeterlik yükseltmede deniz hizmetinin fiilen çalışılan yeterlikle kaydedilmesi önemlidir.
UAB’nin güncel açıklamasına göre GİBS’te hizmet girerken sahip olunan en yüksek yeterlik değil, gemide çalışılan yeterlik seçilir. Verilen resmî örnekte, makine lostromosu belgesine sahip olup gemide yağcı olarak çalışan kişinin hizmeti yağcı olarak kaydetmesi gerektiği belirtilir.
Sisteme girilen hizmetler sınav veya terfi başvuruları sırasında incelenerek onaylanır ya da reddedilir. GİBS’e hizmet girişi yapılması tek başına bir başvuru değildir.
Bu nedenle lostromo yeterliğini hedefleyen kişinin yalnızca hizmet süresini değil, hizmetin hangi yeterlikle kaydedildiğini de kontrol etmesi gerekir.
Lostromo Olmak İsteyenler Nelere Dikkat Etmeli?
Bu kariyer basamağını hedefleyen adayın öncelikle mevcut yeterliğini ve deniz hizmetini kontrol etmesi gerekir.
Başlıca kontrol noktaları:
- Geçerli usta makine tayfası yeterliği,
- En az 24 aylık uygun makine sınıfı deniz hizmeti,
- Hizmetin fiilen çalışılan yeterlikle kaydedilmesi,
- GİBS bilgilerinin güncel olması,
- Başvuru tarihinde yürürlükte bulunan mevzuatın kontrol edilmesi.
Henüz usta makine tayfası olmayan bir adayın ise önce yağcıdan usta makine tayfasına yükseltme şartlarını tamamlaması gerekir.
Hangi Eğitim Hangi Kariyer Aşamasına Uygun?
Eğitim seçimi mevcut yeterliğe göre yapılmalıdır.
Yağcı yeterliğiyle 6 aylık deniz hizmeti üzerinden usta makine tayfasına geçmek isteyenler için STCW A-III/5 Usta Makine Tayfası Eğitimi ilgili programdır. EKOL Denizcilik’in Motor ve Teknik Eğitimleri sayfasında da Usta Makine Tayfası Eğitimi Bölüm A-III/5, Tablo A-III/5 kapsamında listelenmektedir.
Usta makine tayfası yeterliği alındıktan sonra normal sivil lostromo yolunda temel koşul 24 aylık makine sınıfı deniz hizmetidir. Bu nedenle yalnızca kurs adına bakarak eğitim seçmek yerine mevcut belge ve hizmet süresini birlikte değerlendirmek gerekir.
Sonuç
Makine lostromosu, makine tayfası kariyerinde yağcı ve usta makine tayfasından sonra gelen yeterlik basamağıdır. Normal sivil yolda bu seviyeye ulaşmak için usta makine tayfası yeterliğiyle en az 24 ay makine sınıfı deniz hizmeti gerekir.
Usta makine tayfası ile lostromo arasındaki farkı değerlendirirken yalnızca görev adına değil, yeterlik sırasına, deniz hizmetine ve sonraki kariyer hedefine bakmak gerekir. Zabitlik hedefleniyorsa sınırlı makine zabitliği gibi yollar ayrıca eğitim, İngilizce ve sınav koşullarıyla değerlendirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Makine Lostromosu Ne İş Yapar?
Lostromo, makine bölümünde görev yapan kıdemli tayfa yeterliklerinden biridir. Fiilî görevleri gemiye göre değişebilmekle birlikte bakım-onarım, teknik işler ve emniyetli makine dairesi operasyonlarına katkı sağlayabilir.
Makine Lostromosu Olmak İçin Kaç Ay Deniz Hizmeti Gerekir?
Bu yeterlik için normal sivil yolda usta makine tayfası yeterliğiyle en az 24 ay makine sınıfı deniz hizmeti gerekir. Hizmetin doğru yeterlikle kaydedilmesi başvuru açısından önemlidir.
Usta Makine Tayfası Olmak İçin Kaç Ay Çalışmak Gerekir?
Yağcı yeterliğiyle 12 ay deniz hizmeti veya A-III/5 eğitimiyle birlikte 6 ay makine sınıfı deniz hizmeti yollarından biri kullanılabilir. A-III/5 eğitim süresi güncel Yönergede 80 saatten az olamaz.
Lostromo Kursu Zorunlu mu?
Hayır. Güncel Yönetmeliğin normal sivil lostromo yolunda ayrıca bir kurs şartı yazılı değildir. Temel koşul usta makine tayfası yeterliğiyle 24 aylık makine sınıfı hizmetidir.
Makine Lostromosundan Sonra Zabit Olunabilir mi?
Evet, ancak otomatik olarak değil. Lostromo yeterliği sınırlı makine zabitliği için tanımlanan yollardan birine temel olabilir; öğrenim, eğitim, İngilizce ve sınav koşullarının ayrıca karşılanması gerekir.
Denizcilikte Kariyer Yolunuzu Keşfedin
Makine tayfası yeterliklerini karşılaştırmak için EKOL Denizcilik Yeterlilikler sayfasını inceleyebilirsiniz.
Usta makine tayfası eğitim seçeneğini değerlendiren adaylar EKOL Denizcilik Motor ve Teknik Eğitimleri sayfasındaki programları inceleyebilir.
Makine lostromosu ve makine tayfasındaki kariyer seçenekleri hakkında bilgi almak için EKOL Denizcilik eğitim danışmanlarıyla görüşebilirsiniz. Nihai yeterlik uygunluğu, yürürlükteki mevzuat ve adayın resmî deniz hizmeti kayıtlarına göre değerlendirilir.
